بنی قریظه چیست؟
غزوه بنی‌قریظه سال چهارم هجری آخرین جنگ پیامبر اکرم(صلی الله علیه واله ) با قبایل یهود مدینه بود.

علت جنگ بنی قریظه

علت اصلی، پیمان‌شکنی بنی‌قریظه و همکاری با مشرکان مکه در جنگ خندق (احزاب) بود. یهودیان با تحریک «حیی بن اخطب» از بنی‌نضیر، پیمان خود با مسلمانان را نقض کرده و قصد حمله از پشت جبهه مدینه را داشتند.

بنی قریظه چه کسانی بودند؟
بنی قریظه قبیله ای کهن، از نوادگان هارون(علیه السلام) یا یهودیان فراری از جنگ روم (۷۰ میلادی) بودند. پیش از اسلام، همراه با دیگر قبایل یهود بر مدینه سلطه داشتند، اما با ورود اوس و خزرج و شکست‌های یهودیان در یمن، قدرتشان کاهش یافت. بنی‌قریظه در جنوب‌شرقی مدینه کشاورزی می‌کردند و از دو قبیله دیگر یهود (بنی‌نضیر و بنی‌قینقاع) مقتدرتر بودند.

اتفاقات و رویدادهای غزوه:
پس از پایان غزوه خندق، پیامبر(صلی الله علیه و اله ) مستقیماً به سوی قلعه‌های بنی‌قریظه حرکت کرد. محاصره ۱۵ تا ۲۵ روزه، سرانجام یهودیان را تسلیم کرد. آنان خواستند مانند بنی‌نضیر با ترک شهر، جان خود را نجات دهند، اما پیامبر(صلی الله علیه و اله) فقط حکم داوری پیشنهادی خود یهودیان را پذیرفت: داوری «سعد بن معاذ» — رئیس قبیله اوس و متحد سابق بنی‌قریظه.

حکم سعد و اختلاف نظرها:
سعد بن معاذ بر اساس پیمان‌شکنی و حکم تورات، به قتل مردان جنگی، اسارت زنان و کودکان و مصادره اموال حکم کرد. برخی منابع تاریخی شمار کشته‌شدگان را ۶۰۰ تا ۸۰۰ نفر دانسته‌اند. اما محققان معاصری مانند سیدجعفر مرتضی و محمدعلی ایازی با استناد به آیه ۲۶ سوره احزاب (فَرِیقًا تَقْتُلُونَ وَتَأْسِرُونَ فَرِیقًا) این نظر را نقد کرده‌اند؛ چرا که «تَأْسِرُونَ» (اسارت) در قرآن بیشتر برای مردان جنگی به کار رفته و برای زنان از واژه «سبایا» استفاده می‌شود. به باور آنان، فقط بخشی از مردان جنگجو  به نقلی بین  ۱۰۰ تا ۴۵۰ نفر کشته شدند و روایت کشتار همگانی، متعارض است.

پیامدهای این جنگ
1- اموال بنی‌قریظه (شامل سلاح‌های چشمگیر) میان مسلمانان تقسیم شد.
2-برای نخستین بار، سهم سواره (۲ سهم) و پیاده (۱ سهم) مشخص گردید.
3-مسلمانان به دلیل تجربه قبلی با بنی‌نضیر (که به دشمن پیوسته بودند) این بار اجازه خروج به یهودیان ندادند.

بنی قریظه در قرآن
غزوه بنی‌قریظه در قرآن (احزاب، ۲۶–۲۷) تأیید شده، اما تفسیر قطعی آن نشان می‌دهد که این واقعه کشتاری دسته‌جمعی نبوده، بلکه یک درگیری نظامی با سرنوشتی متناسب با پیمان‌شکنی و خیانت در بحبوحه جنگ بوده است.